„Spotkajmy się pojutrze”: polsko-niemiecko-czeski projekt „Uwaga – woda” odbył się w 2 etapach:
I etap: 4-10 kwietnia 2012, Frankfurt nad Menem
II etap: 7-14 lipca 2012, Kraków.
W ramach projektu uczestnicy zajęli się problematyką wodną: zarówno nadmiarem wody i związanymi z tym zagrożeniami (powodzie) jak też zmniejszającymi się coraz bardziej zasobami wody na świecie. W ramach projektu rozmawialiśmy o przyczynach i skutkach powodzi, poznawaliśmy systemy zabezpieczeń przed skutkami powodzi w miastach, z których pochodzili uczestnicy. Równocześnie rozmawialiśmy o tym, jak duże jest zapotrzebowanie wody do wszelakich działań w życiu codziennym oraz w gospodarce i przemyśle, zastanawialiśmy się, co robić, aby oszczędzać wodę, poczynając od indywidualnych zachowań, a kończąc na pomysłach większego oszczędzania wody w gospodarstwach domowych i zakładach pracy.
W ramach projektu powstały ciekawe materiały multimedialne opracowywane przez uczestników, etapowi w Krakowie towarzyszyła duża wystawa fotografii o tematyce wodnej.
Projekt został zakwalifikowany do finału konkursu na najlepsze projekty polsko-niemieckie Jugendwerk dotyczące zrównoważonego rozwoju.
Opis projektu
Zachęcamy do przeczytania artykułu Moniki Stachnik-Czapli – koordynatora projektu.
„Uwaga – woda”!
Kiedy na pierwszym spotkaniu grupy potencjalnie zainteresowanej udziałem w polsko-niemieckim projekcie rzuciłam kilka luźnych dygresji o zrównoważonym rozwoju, w sali zaległa krępująca cisza, a na twarzach młodych ludzi pojawił się nieskrywany brak zrozumienia. Ha, gdyby Ci młodzi ludzie wiedzieli, że dokładnie tak samo zareagowałam, kiedy po raz pierwszy usłyszałam o tej koncepcji… Spróbowałam inaczej: – Czy chcielibyście spotkać się z rówieśnikami z Niemiec? Jest to możliwe, ale musicie pogłębić wiedzę o zrównoważonym rozwoju i wybrać to, co najbardziej Was przekona. Proszę, poszperajcie trochę w Internecie, za tydzień się spotkamy i podyskutujemy, może nawet spróbujemy napisać projekt.
I tak oto udało się. Każdy po swojemu odrobił zadanie domowe i na swój sposób zrozumiał nową terminologię. A więc najgorsze było za nami. Wspólnie uznaliśmy, że skoro jest to temat nieunikniony we współczesnym świecie, a równocześnie bardzo aktualny i bliski każdemu człowiekowi, należy „wziąć byka za rogi”. A ponieważ naszą polsko-niemiecką wymianę chcieliśmy zrealizować wzorem ubiegłych lat we współpracy z Frankfurtem nad Menem, zastanawialiśmy się nad podobieństwami Krakowa i Frankfurtu. Niewątpliwie ważnym i spójnym elementem okazały się rzeki, nad którymi miasta są położone. A skoro rzeka, to woda – może więc zajmiemy się wodą? Konstruując plan i dyskutując o potencjalnych ciekawych programach, bardzo szybko uznaliśmy, że nasz projekt byłby bogatszy, gdybyśmy zaprosili do niego kogoś jeszcze. Myśląc już wtedy kategoriami „miasto-rzeka-woda-sąsiedztwo” dość szybko wyłonił się kandydat – Praga. I tak oto stworzyliśmy trójstronny projekt zajmujący się aspektami zrównoważonego rozwoju pt. „Uwaga – woda”. Początkowo chcieliśmy skupić się wyłącznie na zagrożeniach powodziowych, szybko jednak okazało się, że nie ma sensu zawężać tematu, bo przecież woda to „temat – rzeka”, więc warto zająć się nią wielowątkowo. Analizowaliśmy zagrożenia związane z nadmiarem wody, a z drugiej strony z jej niedoborem i malejącymi zasobami na świecie. Wymienialiśmy doświadczenia związane z domowymi sposobami oszczędzania wody, zastanawialiśmy się także, jakie podejmować kroki, aby życie towarzyskie i kulturalne oraz rekreacyjne miast przenosiło się częściowo z ich centrów nad rzeki (imprezy kulturalne, żegluga turystyczna, a nawet sztuczne plaże i miejsca rekreacyjne organizowane nad wodą). Zajmując się wodnymi walorami zrównoważonego rozwoju szybko okazało się, że nie sposób uniknąć dodatkowych istotnych tematów. Ustaliliśmy, że zajmiemy się także zagadnieniem odpowiedzialnej konsumpcji, tym razem w aspekcie żywności. W czasie projektu zastanawialiśmy się więc, co robić, aby jej nie marnować, jak dobrze i oszczędnie nią gospodarować, jak korzystać z produktów na pograniczu daty ważności, które niewykorzystane lądują tonami w koszach, jakie artykuły spożywcze kupować, a które produkować we własnym zakresie itp. Żywność okazała się równocześnie ciekawym tematem dotyczącym wody, kiedy z opracowań naukowych dowiedzieliśmy się, jak dużo zużywa się jej do produkcji różnych produktów żywnościowych.
W ramach polsko-niemiecko-czeskiej wymiany odbyły się dwa spotkania: pierwsze w kwietniu we Frankfurcie, a drugie w lipcu, w Krakowie. We Frankfurcie najciekawszą formą warsztatową związaną z zagadnieniem żywności na pograniczu daty ważności było wspólne gotowanie. Otrzymaliśmy od organizacji Tafel-Frankfurt produkty o kończącym się terminie przydatności do spożycia. Zadaniem naszym było ugotowanie z tych produktów obiadu dla całej grupy! Wprawdzie z fachową pomocą zawodowej kucharki, ale udało się nad wyraz dobrze. Wszyscy zjedli pożywną zupę, skromniejsze drugie danie bezmięsne oraz smaczny deser na bazie jajek. A z zabawy wspólnego gotowania pozostały nie tylko nowe umiejętności, ale również niezapomniane przeżycia i emocje. Realizacja projektu we Frankfurcie zbiegła się w czasie z festiwalem światła “Luminale”. Uczestnicy poza punktami programu związanymi z tematyką zrównoważonego rozwoju korzystali w czasie wolnym z bogatej oferty festiwalowej i odwiedzali różnorodne miejsca, gdzie przygotowane były świetlne instalacje, przedstawienia, wystawy i prezentacje. Festiwal wszystkim bardzo się podobał, ale realizując założenia naszego projektu i myśląc nowymi kategoriami, nie uniknęliśmy dyskusji na temat ogromnego zużycia energii przy okazji tego typu przedsięwzięć. Okazało się więc, że myślenie w kontekście zrównoważonego rozwoju zaczęło skutecznie funkcjonować w umysłach uczestników projektu. Zdecydowaliśmy, że będziemy próbowali zmieniać swoje przyzwyczajenia życia codziennego, bardziej zastanawiać się nad wykorzystywaniem wody oraz obiecaliśmy sobie uczyć się gospodarnego przygotowywania posiłków oraz robienia zakupów, aby nie być odpowiedzialnym za marnotrawienie wody lub żywności. Padły ponadto deklaracje o oszczędzaniu energii elektrycznej.
Ponieważ po pierwszym etapie projektu wszyscy mieli świadomość, że zajmują się poważnymi i istotnymi dla każdego człowieka zagadnieniami, zależało nam, aby w czasie drugiej części, zaplanowanej po kilkunastu tygodniach w Krakowie, podzielić się przemyśleniami i wiedzą z innymi. Pierwszym pomysłem na poznanie opinii innych oraz na dyskusję o wodzie i jej najważniejszych aspektach było zorganizowanie spotkania z grupą najmłodszych, w czasie którego mogliśmy podzielić się swoimi pomysłami z uczniami pierwszych klas szkoły podstawowej, przebywającymi na półkolonii w Krakowie. Uprzedziliśmy wcześniej dzieci o planowanym spotkaniu, a rodzice otrzymali od nas list z prośbą, aby w domu porozmawiali ze swoimi pociechami o wodzie. Z radością wysłuchaliśmy tego, co do powiedzenia mieli najmłodsi, którzy wprawdzie nie rozumieją teoretycznych zagadnień zrównoważonego rozwoju, ale jak się okazało w praktyce mają ciekawe i cenne uwagi oraz przemyślenia na temat wody i gospodarki wodnej. Kontakt z maluchami i uświadomienie sobie, że można z nimi poruszać również trudne tematy, był bardzo cennym, nowym doświadczeniem, niektórzy w ankietach ewaluacyjnych określili to spotkanie jako najciekawsze w całym projekcie. Cieszyliśmy się, że dzieci mają dużo ciekawych przemyśleń oraz dobrych pomysłów i nawyków, gdyż prowadząc tego typu rozsądną edukację najmłodszych można mieć nadzieję, że zaowocuje ona w przyszłości.
Chcąc jeszcze szerzej dzielić się wiedzą i spostrzeżeniami wypracowanymi podczas projektu, zadbaliśmy o jego wizualizację i popularyzację. Na zakończenie etapu w Krakowie zorganizowaliśmy nie tylko spotkanie podsumowujące, podczas którego zaprezentowaliśmy projekt szerszej publiczności, ale również wystawę fotograficzną pt. „Uwaga – woda”. Na wystawie znalazły się zdjęcia aż 34 autorów: zarówno uczestników projektu (również z Czech i z Niemiec), ale także zaproszonych do udziału w wystawie zawodowych fotografów z Krakowskiego Klubu Fotograficznego oraz młodych fotografów z klubu „Foto-Pasja”. Wystawę otwarliśmy uroczyście w krakowskiej kawiarni „Cztery Pokoje”. Na wernisaż zaprosiliśmy rodziny i znajomych. Po części oficjalnej zaprezentowaliśmy szerzej projekt, staraliśmy się zainteresować licznie przybyłych gości trudnym zagadnieniem zrównoważonego rozwoju, dyskutowaliśmy o nim w kuluarach. Aktualnie wystawa jest prezentowana w galerii Centrum Młodzieży w Krakowie, a w 2013 roku chcielibyśmy pokazać ją we Frankfurcie. Możemy ją też udostępniać zainteresowanym organizacjom. Zdjęcia są bardzo ciekawe i różnorodne.
Projekt pozwolił uczestnikom na lepsze uświadomienie sobie bliskości problematyki zrównoważonego rozwoju oraz zagrożeń, jakie mogą się pojawić, jeśli temat ten będzie bagatelizowany. Praca nad zagadnieniem mobilizowała do zmiany dotychczasowych przyzwyczajeń w zakresie rozsądnego gospodarowania wodą i żywnością oraz energią elektryczną. Podsumowując projekt „Uwaga – woda” uczestnicy dobrze ocenili jego skuteczność i przydatność w życiu codziennym, byli też zadowoleni z nowo nabytej wiedzy i doświadczeń, które pozyskali, uczestnicząc w obu etapach. Ponadto nieocenioną, a może nadrzędną wartość stanowią nowe kontakty z rówieśnikami z zagranicy.
W ostatni dzień projektu grupy wyjeżdżały z Krakowa późnym wieczorem, o 22.08 pożegnaliśmy na dworcu młodzież z Pragi. Zmęczona wróciłam do domu po 23. Zdążyłam tylko bezwiednie wziąć szybki prysznic i umyć zęby. Zasnęłam w ciągu kilku minut. Następnego dnia rano zastanowiłam się stojąc przed lustrem: dlaczego w łazience na umywalce stoi mój ulubiony kubek do kawy? No tak, przecież wczoraj w nocy niecierpliwie szukałam naczynia, do którego mogłabym nalać trochę ciepłej wody do płukania zębów. A więc to działa! – pomyślałam z satysfakcją i wyszłam na zakupy. Te też były jakby jakieś inne, bardziej przemyślane… Po powrocie do domu zasiadłam na moment do komputera, aby na gorąco zanotować pewną myśl, którą przeczytałam kilka dni temu w notesie z ulubionymi cytatami, szukając materiałów do dyskusji. Przeczytałam notatkę jeszcze raz, aby chwilę później rozesłać ją polskim uczestnikom projektu „Uwaga – woda”. Napisałam im tylko krótko o porannej zmianie systemu mycia zębów oraz dołączyłam cytat Georga Bernarda Shawa: „Teraz, gdy już nauczyliśmy się latać w powietrzu jak ptaki, pływać pod wodą jak ryby, brakuje nam tylko jednego: nauczyć się żyć na ziemi jak ludzie”. To był naprawdę fajny projekt!
Monika Stachnik-Czapla
Wrzesień 2012
Uczestnicy, organizacje, instytucje
KiJuB (Kinder und Jugendhaus Bornheim)
Dom Dzieci i Młodzieży w Pradze
Projekt dofinansowany przez Program Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży Jugendwerk.
Galeria
Frankfurt
Kraków
